گذشته افعال haben و sein در زبان آلمانی
دو فعل haben (داشتن) و sein (بودن) ستون فقرات زبان آلمانی هستند. آنها نه تنها به عنوان فعل اصلی برای بیان مالکیت و حالت به کار میروند، بلکه نقش حیاتی فعل کمکی را در ساختن زمان حال کامل و دیگر زمانهای مرکب ایفا میکنند. اما وقتی خود این دو فعل فعل اصلی جمله باشند و بخواهیم آنها را در گذشته بیان کنیم، چه اتفاقی میافتد؟ در این مقاله با دو روش اصلی برای بیان گذشته این دو فعل مهم آشنا میشویم و میبینیم کدام روش در مکالمه و نوشتار رایجتر است.
۱- دو روش برای بیان گذشته
در زبان آلمانی، برای بیان یک عمل یا حالت در گذشته دو راه اصلی داریم: حال کامل (Perfekt) و گذشته ساده (Präteritum). در حالت کلی، وقتی haben و sein نقش فعل کمکی دارند (مثلاً در ساخت Perfekt افعال دیگر)، طبق قواعد خاص خود عمل میکنند. اما گاهی این دو، خودشان فعل اصلی جمله هستند و معنای «داشتن» و «بودن» را میرسانند. در این حالت، برای بیان گذشته آنها هم میتوانیم از Perfekt استفاده کنیم و هم از Präteritum. اگر با مفهوم Perfekt آشنایی ندارید، پیشنهاد میکنم ابتدا مقاله زمان حال کامل در زبان آلمانی را بخوانید.
۲- روش اول: حال کامل (Perfekt)
وقتی haben و sein فعل اصلی هستند، میتوانیم آنها را مانند هر فعل دیگری به شکل Partizip II درآوریم و با یک فعل کمکی صرفشده همراه کنیم. نکته جالب اینجاست که فعل کمکی برای هر کدام، همنام خودشان است: haben با haben صرف میشود و sein با sein. این همخانوادگی را در فرمول زیر ببینید:
haben + Partizip II: gehabt
sein + Partizip II: gewesen
حالا این فرمول را در جملههای واقعی ببینیم. فعل کمکی در جایگاه دوم صرف میشود و Partizip II به انتهای جمله میرود:
Ich habe ein Auto gehabt. (من یک ماشین داشتهام.)
Ich bin im Urlaub gewesen. (من در تعطیلات بودهام.)
این ساختار دقیقاً از همان قواعد زمان حال کامل پیروی میکند. اگر نیاز به مرور ساختار Partizip II دارید، مقاله شکل کامل فعل در زبان آلمانی کمکتان میکند.
۳- روش دوم: گذشته ساده (Präteritum)
روش دوم که در عمل بسیار رایجتر است، استفاده از گذشته ساده این دو فعل است. یعنی به جای استفاده از gehabt و gewesen، خود فعل را در حالت گذشته صرف میکنیم و در جایگاه دوم جمله میگذاریم. صرف گذشته ساده haben و sein را در جدول زیر ببینید:
| فاعل | haben (گذشته) | sein (گذشته) |
|---|---|---|
| ich | hatte | war |
| du | hattest | warst |
| er/sie/es | hatte | war |
| wir | hatten | waren |
| ihr | hattet | wart |
| sie/Sie | hatten | waren |
و حالا مقایسه مستقیم دو روش:
حال کامل: Ich habe ein Auto gehabt.
گذشته ساده: Ich hatte ein Auto. (من ماشین داشتم.)
حال کامل: Ich bin im Urlaub gewesen.
گذشته ساده: Ihr wart im Urlaub. (شما در تعطیلات بودید.)
هر دو جمله معنای یکسانی دارند: داشتن ماشین در گذشته یا بودن در تعطیلات. اما نکته مهم اینجاست که برای این دو فعل خاص، گذشته ساده (hatte و war) بسیار رایجتر از gehabt و gewesen است.
۴- کدام روش را کی به کار ببریم؟
در زبان آلمانی، برای بیان گذشته haben و sein، گویندگان تقریباً همیشه گذشته ساده را ترجیح میدهند. گفتن Ich hatte ein Auto (من ماشین داشتم) بسیار طبیعیتر از Ich habe ein Auto gehabt است. همینطور Ich war im Kino (من در سینما بودم) به مراتب رایجتر از Ich bin im Kino gewesen. دلیلش هم سادگی و کوتاهی این فرمهاست. البته gehabt و gewesen را در برخی مناطق آلمان (مخصوصاً جنوب) در گفتار میشنوید، اما قاعده کلی این است: برای haben و sein به عنوان فعل اصلی، گذشته ساده را انتخاب کنید. این کار گفتارتان را طبیعیتر و روانتر میکند.
برای آشنایی بیشتر با گرامر زبان آلمانی و تمرین تعاملی، میتوانید بر روی این لینک کلیک کنید. این وبسایت با ارائه مقالات رایگان و تمرینهای تعاملی، به شما کمک میکند تا گرامر آلمانی را به سادگی و با لذت بیاموزید.
